Gideklarar sa Korte Suprema nga ang paglakip sa “unprogrammed appropriations” sa 2024 General Appropriations Act (GAA) unconstitutional. Ang desisyon, nga gipasiugda sa concurring opinion ni Associate Justice Ramon Paul Hernando, nag-ingon nga ang mekanismo sa pag-allocate sa maong mga pundo walay klaro nga legal nga basehan ug nakalapas sa mga constitutional standards.
Gipasiugda ni Justice Hernando nga ang Php60 bilyon nga pagbalhin sa pundo gikan sa Philippine Health Insurance Corporation (PhilHealth) ngadto sa National Treasury napakyas sa pagtuman sa mga kinahanglanon sa konstitusyon. Nagpasidaan siya nga ang kakulang sa hustong mga panalipod ug legal nga pag-angkla sa aksyon sa ehekutibo “nagmugna og peligro sa korapsyon.”
Giklaro sa Korte Suprema nga ang tanang pundo sa gobyerno nga wala masakop sa GAA kinahanglan nga moagi sa usa ka special appropriations law ug dili mahimong i-realign pinaagi lamang sa usa ka proviso o circular nga gi-isyu sa ehekutibong sanga.
Tungod sa desisyon, gimando sa Korte ang pag-uli sa Php60 bilyon nga kaniadto gibalhin ngadto sa National Treasury ug gipahunong ang giplano nga pagkuha sa nahabilin nga Php29.9 bilyon. Giwagtang usab niini ang Special Provision 1(d) sa 2024 GAA ug DOF Circular No. 003-2024, nga nagtugot sa mga korporasyon nga gipanag-iya ug kontrolado sa gobyerno (GOCC) sa pag-amot sa mga unprogrammed appropriations.
Namatikdan sa Korte nga ang mga probisyon bahin sa mga unprogrammed funds “dili klaro”, labi na ang termino nga “fund balance,” nga walay klaro nga legal nga kahulugan. Kini nga dili klaro giisip nga paglapas sa mga prinsipyo sa transparency, accountability, ug hustong pagbutyag sa pagdumala sa pondo sa gobyerno.
Dugang pa, ang Korte Suprema mihukom nga ang mga unprogrammed appropriations nakalapas sa Section 11 sa Universal Health Care Act (UHCA) ug pipila ka mga probisyon sa Sin Tax Laws, nga nanalipod sa mga reserbang pondo sa PhilHealth. Kini nga mga reserba gituyo aron matabonan ang duha ka tuig nga gibanabana nga mga gasto sa programa ug kinahanglan nga magpabilin nga wala’y labot aron masiguro ang pagpadayon sa mga serbisyo sa pag-atiman sa panglawas alang sa milyon-milyon nga mga Pilipino.
via: SUPREME COURT
