Gipanghingusgan karon sa lider sa usa ka tribong Lumad sa komunidad sa Barangay Maligaya ang pagdeklarar sa ilang ancestral domain isip usa ka legal nga Minahang Bayan. Kini subay sa ilang tinguha nga maprotektahan ang ilang panginabuhian ug mapreserba ang tradisyon sa pagmina nga nasunod pa gikan sa ilang mga katigulangan.
Sa eksklusibong pakighinabi sa Juander Radyo Malaybalay, gipahayag ni Datu Ferdenand, ang Indigenous Peoples Mandatory Representative (IPMR) sa ilang lugar, nga ang maong paningkamot nakadawat na og suporta gikan sa lokal nga kagamhanan ug sa Mines and Geosciences Bureau (MGB). Matod pa niya, dako ang importansya sa maong deklarasyon aron mahatagan og ligal nga basehan ang ilang pagmina sa yuta nga ilang gigikanan ug aron dili na sila matawag nga mga “illegal miners.”
Gipasabot usab sa Datu nga dili bag-o sa ilang tribu ang kalihokan sa pagmina. Base sa ilang kasaysayan nga iyang nasubay sulod sa upat ka henerasyon, ang iyang apohan maoy usa sa unang nanimuyo ug nagmina sa mga lugar sa Paiwayig ug Guitaan.
Ang maong ancestral domain adunay gidak-on nga mokabat sa kapin 3,000 ka hektarya nga sakop sa Barangay Maligaya ug Dumayas. Sumala pa kaniya, kaniadtong unang panahon, ang lugar nahimo nang sentro sa panginabuhian diin daghang tawo gikan sa Maramag, Don Carlos, Quezon, Kibawi, Pangantucan ug Valencia ang moadto aron mangita og bulawan.
Sa pagkakaron, nagpadayon ang pakig-alayon sa tribu sa mga hingtungdan nga ahensya sa gobyerno aron hingpit nga mapatuman ang deklarasyon sa Minahang Bayan subay sa mga balaod sa Pilipinas. Lakip sa ilang gipaningkamotan ang pagsunod sa mga regulasyon sa pagmina ug pagpanalipod sa kalikupan aron masiguro nga magpadayon ang panginabuhian sa komunidad samtang ginatipigan ang ilang yutang kabilin.
Photo Courtesy: NORDIS
