Nagpasidaan ang Human Rights Watch (HRW) nga posibleng mapahawa sa ilang mga puy-anan ug umahan ang mga lumad ug gagmayng mag-uuma sa Tarlac tungod sa planong pagtukod og technology manufacturing hub ubos sa US-led Pax Silica initiative. Matod ni HRW Southeast Asia researcher Lian Buan, nabalaka ang mga residente nga pugson sila sa pagbiya sa ilang yutang kabilin. Sumala sa ilang imbestigasyon, gipahibalo kuno sa mga opisyal sa Bases Conversion and Development Authority (BCDA) ang komunidad nga ibalhin sila sa laing lugar sa Disyembre. Mokabat sa 40 ka pamilyang Aeta Hungey o gibana-banang 200 ka tawo ang apektado sa maong plano.
Gisupak usab sa mga residente ang planong puy-anan nga adunay 30 metros kuwadrado lamang matag pamilya. Matod sa ilang pangulo nga si Petronila Capiz-Muñoz, nagsalig sila sa pagpanguma alang sa ilang panginabuhi ug dili gustong mobiya sa ilang komunidad, mga lubnganan, simbahan, tinubdan sa tubig ug mga umahan. Dugang pa, ang giplanong balhinan sa Sitio Binyayan walay direktang akses sa mga sapa nga ilang gigamit isip tinubdan sa tubig.
Gipasiugda sa HRW ang katungod sa mga lumad sa ilang yutang kabilin subay sa Indigenous Peoples’ Rights Act of 1997 ug United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples. Nanawagan kini sa gobyerno nga panalipdan ang katungod ug panginabuhi sa mga apektadong komunidad ug konsultahon sila sa dili pa ipadayon ang proyekto. Samtang, giklaro nila Presidente Ferdinand Marcos Jr. ug US Ambassador Lee Lipton nga dili kabahin sa pagbisita ni US President Donald Trump sa Pilipinas ang pagpirma sa Pax Silica initiative.
Photo courtesy: Bernice Beltran/ The Diplomat










