Gibutyag sa usa ka Journalist ug Political Analyst dinhe sa Caraga ang iyang kasinatian kalabot na sa masalimuot nga Martial Law panahon ni Rehimrng Marcos Sr.
Niadtong Septiyembre 21, 1972 gipirmahan na ni Ferdinand Marcos Sr. ang Proclamation No. 1081,
Samtang Septiyembre 23, 1972 iyang gideklarar ug gipahibalo ang Martial Law.
Giingong ang rason sa kanhi Presidente sa pagtukod og Martial Law mao ang giingong “communist insurgency” ug ang pag-ambush kang Defense Secretary Juan Pronce Enrile.
Si Manny Lumanao, Journalist ug Political Analyst ang namahayag nga katulo siya nadakpan atol sa Martial Law diin estudyante pa lamang siya sa Siliman University human nga aktibo sa lihok protesta ug kritikal nga peryodista batok sa administrasyon ni Kanhi Marcos Sr.
Pipila lang ka adlaw human mabutang ang Pilipinas ubos sa Martial Law, upat ka prominenteng kritiko sa administrasyong Marcos ang nasikop: Senador Benigno “Ninoy” Aquino Jr., Jose “Pepe” Diokno, Ramon Mitra Jr. ., ug Francisco “Soc” Rodrigo.
Gisirad-an usab ang lain-laing mga mantalaan, lakip ang pito ka dagkong English Newspaper, usa ka English-Filipino Daily, tulo ka Filipino daily, 66 community newspapers, 11 English weekly magazines, pito ka television stations, ug 292 radio stations sa tibuok nasud.
Ubay -ubay ang gipamatay ug gipang-priso ug hangtod karon wala pa makab-ot ang hustisya nga napatik na sa kasaysayan sa nasud.
Sa samang adlaw lamang, gibana-bana nga 8,000 ka mga indibidwal, lakip ang mga senador, mga tigbalita, mga estudyante, ug mga lider sa pamuo, ang gidakop nga walay hustong proseso, samtang 12 ka mga security guard ang gipatay.
Samtang, sa paglabay sa mga tuig sa wala pa opisyal nga natapos ang Martial Law niadtong Enero 17, 1981, ang pag-antos ug inhustisya sa nasod giingong nisamot.
Sigon sa Amnesty International nga gitaho sa Martial Law Museum, gibanabana nga 107,240 ang biktima sa paglapas sa tawhanong katungod, diin 70,000 ka indibidwal ang gidakop nga walay warrant of arrest, 34,000 ka indibidwal ang gitortyur, ug 3,240 ang gipatay sa kapulisan ug militar. .
Gipatin-aw nga 11,103 ka biktima sa paglapas sa tawhanong katungod ang “nag-aprobar sa mga pag-angkon” alang sa bayad gikan sa Human Rights Reparation and Recognition Act of 2013.
Kining 14-ka-tuig nga yugto sa kasaysayan sa Pilipinas gihinumdoman tungod sa mga pag-abuso sa tawhanong katungod sa gobyerno, partikular nga gipuntirya ang mga kaatbang sa politika, mga estudyanteng aktibista, mga peryodista, mga mamumuo, mga religious group, mga mag-uuma, ug uban pa nga nakigbatok sa diktaduryang Marcos.
Niadtong 1981, opisyal nga gilibkas ni Marcos ang martial law, apan gipabilin gihapon ang iyang “emergency power” aron gamiton sa eleksyon sa presidente. Sama sa gipaabot, nidaog og laing termino si Marcos.
Niadtong 1983, nakahukom si Ninoy Aquino nga mobalik sa Pilipinas, bisan og nahibalo siya nga siya dakpon. Si Aquino gipusil sa likod sa iyang ulo, ug namatay pipila ka minuto human sa pag-abot sa Manila International Airport (karon Ninoy Aquino International Airport).
Ang gobyerno miingon nga ang pagpatay kang Aquino buhat sa usa ka sinuholan nga gunman, kinsa gipatay sa mga pulis sa airport. Usa ka espesyal nga komisyon ang nag-imbistigar ug miingon nga ang pagpatay resulta sa panagkunsabo sa militar, apan ang mga opisyal nga giakusahan sa pagpatay giabsuwelto niadtong 1985.
Niadtong 1990, 16 ka opisyal sa militar ang nakonbikto sa pagpatay kang Aquino, apan ang utok sa krimen dili iya ni Aquino ang kamatayon maoy dakong puwersa sa pagkapukan ni Marcos, nga gihulagway ni Corazon Aquino, ang biyuda ni Aquino.
Aron mabawi pag-usab ang katungdanan ug ipadayon ang suporta sa Estados Unidos alang sa iyang rehimen, gipahibalo ni Marcos ang pagpahigayon sa usa ka snap eleksyon sa pagkapresidente nga gihimo kaniadtong Pebrero 1986, usa ka tuig sa wala pa matapos ang iyang termino. Gipaabot nga modaog si Marcos, tungod sa iyang makinarya ug pagkabahinbahin sa oposisyon.
Apan si Cardinal Sin nag-umol og alyansa sa oposisyon, ug gidasig si Corazon Aquino nga modagan sa pagkapresidente ug si Salvador Laurel isip ikaduhang presidente Sa dihang nahitabo ang botasyon, daghang mga Amerikano ang nakasaksi sa mga iregularidad sa pagdagan. Ang duha ka mga representante gikan sa Estados Unidos ug sa gobyerno, nga nag-monitor sa mga resulta sa eleksyon, nag-isyu sa lain-laing mga resulta. Ang duha ka mga representante nangangkon nga si Corazon Aquino maoy midaog apan matod sa nasudnong asembliya, ang Si Marcos ang gideklarang midaog.
Niulbo ang pabilo sa EDSA nga mauy nakapalagpot kang Marcos sa Malakanyang.
